Wybór gitary potrafi zaskoczyć, bo dwa podobnie wyglądające instrumenty mogą wymagać zupełnie innej techniki i służyć do grania innej muzyki. Najważniejsze rodzaje gitar różnią się konstrukcją, typem strun, sposobem wydobywania dźwięku oraz rolą w zespole. Poniżej porządkuję te różnice i podpowiadam, który instrument najlepiej sprawdzi się do nauki, śpiewania, grania scenicznego albo tworzenia mocniejszych brzmień.
Najważniejsza różnica tkwi w brzmieniu, strunach i zastosowaniu
- Gitara klasyczna ma nylonowe struny i szeroki gryf, dlatego dobrze nadaje się do gry palcami.
- Gitara akustyczna korzysta ze stalowych strun i brzmi donośnie bez dodatkowego sprzętu.
- Gitara elektryczna potrzebuje wzmacniacza, ale daje największą swobodę kształtowania dźwięku.
- Gitara basowa buduje fundament rytmiczny i harmoniczny, najczęściej za pomocą czterech grubych strun.
- Pierwszy instrument najlepiej dobierać do muzyki, wygody gry i budżetu, a nie do samego wyglądu.
Od klasycznej po basową czyli główne typy gitar
Gitara klasyczna
Gitara klasyczna ma zwykle sześć nylonowych strun, szerszy gryf i pudło rezonansowe o łagodnym, ciepłym brzmieniu. Nylon jest bardziej miękki dla palców niż stal, dlatego ten instrument często trafia do rąk początkujących, dzieci oraz osób zainteresowanych muzyką klasyczną, flamenco i piosenką autorską.
Szeroki gryf pomaga w precyzyjnej grze palcami, ale może utrudniać szybkie chwyty akordowe osobie o małych dłoniach. Sam często polecam klasyka do nauki podstaw techniki, choć nie każdemu będzie odpowiadał. Jeśli ktoś od początku chce grać rock, popowe riffy lub metal, miękkie struny nie sprawią automatycznie, że nauka będzie najlepsza.
Gitara akustyczna
Akustyk ma stalowe struny, węższy gryf niż gitara klasyczna i większe, mocniej rezonujące pudło. Dzięki temu jest głośniejszy i dobrze sprawdza się przy śpiewaniu, graniu przy ognisku, w zespole akustycznym oraz podczas występów bez rozbudowanego nagłośnienia.
Stalowe struny dają wyraźniejszy atak, ale na początku mogą obciążać opuszki palców. To normalne, jednak zbyt wysoko ustawione struny potrafią skutecznie zniechęcić do ćwiczeń. Przy zakupie trzeba sprawdzić nie tylko markę i wygląd, lecz także to, czy gryf jest wygodny, a struny nie wymagają nadmiernego dociskania.
Gitara elektroakustyczna
Gitara elektroakustyczna jest akustykiem wyposażonym w przetwornik i wyjście jack. Bez podłączenia zachowuje charakter zwykłej gitary akustycznej, a po podpięciu do wzmacniacza lub miksera może pracować na scenie.
To praktyczny wybór dla osoby, która chce grać zarówno w domu, jak i podczas występów. Wbudowany tuner, regulacja głośności i korekcja barwy są przydatne, ale sama elektronika nie poprawi źle brzmiącego instrumentu. Najpierw liczy się konstrukcja akustyczna, dopiero później dodatki.
Gitara elektryczna
Gitara elektryczna wykorzystuje przetworniki, które zamieniają drgania strun na sygnał elektryczny. Bez wzmacniacza jest stosunkowo cicha, za to po podłączeniu pozwala uzyskać brzmienia od czystych, szklistych tonów po mocny przester kojarzony z rockiem, metalem i bluesem.
Wbrew obiegowej opinii elektryczna gitara może być dobrym instrumentem na start. Ma zwykle cieńsze struny i węższy gryf, więc chwyty bywają łatwiejsze niż na akustyku. Trzeba jednak doliczyć wzmacniacz, kabel i czasem efekty. Początkujący często kupują najtańszy zestaw, a później zrzucają na gitarę problemy wynikające z kiepskiej regulacji lub słabego wzmacniacza.
Gitara basowa
Gitara basowa nie jest po prostu większą gitarą elektryczną. Jej zadaniem jest tworzenie podstawy rytmicznej i harmonicznej, dlatego ma dłuższą menzurę, grubsze struny i zazwyczaj cztery dźwięki strojone podobnie jak najniższe struny gitary elektrycznej, tylko o oktawę niżej.
Spotyka się również basy pięciostrunowe i sześciostrunowe. Dodatkowe struny poszerzają skalę, ale zwiększają wymagania wobec lewej ręki i kontroli dźwięku. Basy akustyczne istnieją, lecz bez nagłośnienia zwykle nie przebijają się tak dobrze jak zwykła gitara akustyczna.
Co naprawdę zmienia struna, gryf i pudło rezonansowe
Sam kształt instrumentu nie mówi jeszcze wszystkiego. O jego zachowaniu decydują przede wszystkim materiał strun, menzura i sposób wzmacniania dźwięku. Menzura to długość od siodełka do mostka, która wpływa na napięcie strun, wygodę i charakter brzmienia.
| Typ instrumentu | Struny | Brzmienie | Najczęstsze zastosowanie |
|---|---|---|---|
| Klasyczna | Nylonowe | Ciepłe, miękkie, zaokrąglone | Muzyka klasyczna, flamenco, gra palcami |
| Akustyczna | Stalowe | Jasne, głośne, wyraziste | Pop, folk, country, śpiewanie |
| Elektryczna | Stalowe, zwykle cieńsze | Od czystego po przesterowane | Rock, blues, jazz, metal, muzyka alternatywna |
| Basowa | Grube stalowe | Niskie, mocne, rytmiczne | Rock, funk, pop, jazz, muzyka elektroniczna |
W gitarach akustycznych ogromne znaczenie ma także kształt pudła. Dreadnought daje dużo niskich tonów i głośności, dlatego dobrze sprawdza się przy mocnym akompaniamencie. Mniejsze modele typu concert, auditorium lub parlor bywają wygodniejsze dla drobniejszej osoby i często oferują bardziej zrównoważone brzmienie.
W gitarach elektrycznych ważny jest rodzaj przetworników. Humbuckery dają zwykle grubszy, mocniejszy sygnał i lepiej znoszą przester, natomiast przetworniki single-coil brzmią bardziej jasno i selektywnie. Nie oznacza to, że jeden wariant nadaje się tylko do jednego gatunku. Dobry muzyk potrafi wykorzystać oba, ale początkującemu taki podział pomaga zawęzić wybór.
Mniej oczywiste odmiany i ich konkretne zastosowania
Podstawowy podział nie wyczerpuje tematu. Istnieją konstrukcje, które nie są najlepszym wyborem dla każdego początkującego, ale w określonej muzyce potrafią być niezastąpione.
Gitara dwunastostrunowa
W gitarze dwunastostrunowej sześć par strun gra podobne dźwięki w różnych oktawach lub zbliżonej wysokości. Efektem jest szerokie, lekko chórusowe brzmienie, dobrze znane z folku, rocka i ballad.
Większe napięcie strun sprawia, że instrument wymaga mocniejszej ręki i dokładnego strojenia. Nie polecałbym go jako pierwszej gitary do nauki podstaw, ale jako drugi instrument może pięknie poszerzyć paletę brzmień.
Gitara hollowbody i semi-hollow
Modele hollowbody mają puste pudło, a semi-hollow częściowo wydrążoną konstrukcję. Łączą wygodę gitary elektrycznej z bardziej przestrzennym, drewnianym charakterem dźwięku. Najczęściej pojawiają się w jazzie, bluesie, rockabilly i łagodniejszym rocku.
Ich ograniczeniem jest większa podatność na sprzężenia przy wysokiej głośności. Jeśli ktoś chce grać ciężki metal z dużym przesterem, pełny korpus będzie zwykle praktyczniejszy.
Gitara rezonatorowa
W gitarze rezonatorowej za wzmacnianie dźwięku odpowiada metalowy stożek zamiast tradycyjnego układu drewnianych płyt. Brzmienie jest metaliczne, ostre i bardzo charakterystyczne, dlatego instrument kojarzy się z bluesem, slide i muzyką amerykańskich południowych stanów.
To wybór dla osoby, która ma już określony kierunek muzyczny. Kupowanie rezonatora wyłącznie dlatego, że wygląda efektownie, może skończyć się instrumentem rzadko używanym.
Przeczytaj również: Teorban - lutnia basowa: poznaj sekret barokowego brzmienia
Gitara podróżna i modele o krótszej menzurze
Mniejsze gitary nie są zabawkami. Modele podróżne, 1/2, 3/4 oraz instrumenty short scale mogą być wygodniejsze dla dzieci, osób niższych i muzyków, którzy często przemieszczają się z gitarą. Krótsza menzura oznacza mniejszy rozstaw progów, ale czasem także mniej pełne brzmienie i niższe napięcie strun.
W przypadku dziecka nie wybierałbym instrumentu wyłącznie na zapas. Za duży gryf powoduje napięcie dłoni i utrudnia prawidłową technikę. Wygoda podczas pierwszych miesięcy ma większy wpływ na regularność ćwiczeń niż możliwość korzystania z tej samej gitary przez wiele lat.
Jak dobrać gitarę do muzyki i budżetu
Najprościej zacząć od muzyki, którą naprawdę chce się grać. Do akompaniamentu wokalnego i prostych piosenek dobrze pasuje akustyk, do klasycznych utworów i gry palcami klasyczna, a do riffów, solówek i brzmień z efektami elektryczna. Jeśli najbardziej pociąga Cię rytm zespołu, bas może dać więcej satysfakcji niż kolejna gitara do akordów.
| Cel | Najlepszy kierunek | Na co uważać |
|---|---|---|
| Nauka gry palcami | Gitara klasyczna | Zbyt szeroki gryf może męczyć małe dłonie |
| Śpiewanie i akompaniament | Gitara akustyczna | Stalowe struny wymagają przyzwyczajenia |
| Rock, blues i metal | Gitara elektryczna | Potrzebny jest wzmacniacz i podstawowe akcesoria |
| Gra w zespole od strony rytmicznej | Gitara basowa | Trzeba ćwiczyć równość rytmu, nie tylko chwyty |
| Występy z nagłośnieniem | Elektroakustyczna lub elektryczna | Elektronika wymaga sprawdzenia przed zakupem |
Orientacyjne ceny nowych instrumentów dla początkujących zaczynają się mniej więcej od 600-2000 zł za gitarę klasyczną, 800-3000 zł za akustyczną i około 800-4000 zł za elektryczną, przy czym w tym ostatnim przypadku trzeba doliczyć wzmacniacz. Tańszy instrument może być wystarczający, jeśli ma prostą regulację, równy gryf i dobrze osadzone progi. Sama niska cena nie jest problemem, problemem jest egzemplarz niewygodny albo wadliwie wykonany.
Przed zakupem sprawdzam kilka rzeczy. Struny nie powinny znajdować się bardzo wysoko nad progami, gryf nie może być wyraźnie skręcony, a każdy dźwięk powinien wybrzmiewać bez brzęczenia. W gitarze elektrycznej poruszam potencjometrami i przełącznikiem przetworników, bo trzaski oraz zaniki sygnału często oznaczają dodatkowy koszt naprawy.
Najlepsza gitara to ta, na której chce się grać
Nie ma jednego uniwersalnego zwycięzcy. Klasyczna wygrywa wygodą nylonowych strun i techniką palcową, akustyczna daje natychmiastowe, donośne brzmienie, elektryczna otwiera drzwi do eksperymentów, a bas buduje muzykę od strony pulsu i niskich częstotliwości.
Jeśli nie masz jeszcze sprecyzowanego gustu, wybierz instrument wygodny, łatwy do nastrojenia i dopasowany rozmiarem. Pierwsza gitara nie musi być idealna ani kosztować fortuny. Powinna jednak zachęcać do codziennych kilku minut gry, bo właśnie regularność, a nie efektowna specyfikacja, robi największą różnicę.
