Nowe nylonowe struny potrafią rozstrajać się kilka razy w ciągu jednego wieczoru, a początkujący często nie wiedzą, czy kręcić kluczem w lewo, czy w prawo. Pokażę, jak nastroić gitarę klasyczną krok po kroku, jaki strój wybrać, jak korzystać z tunera oraz co zrobić, gdy dźwięk nadal wydaje się nieczysty.
Najważniejsze informacje przed rozpoczęciem strojenia
- Standardowy strój od najgrubszej do najcieńszej struny to E-A-D-G-H-E.
- Najłatwiejszy wybór dla początkujących stanowi tuner chromatyczny, najlepiej klipsowy.
- Struny nylonowe stabilizują się wolniej, dlatego gitarę trzeba sprawdzić kilka razy.
- Dźwięk H może być oznaczany przez tuner jako B. To ta sama nuta w różnej notacji.
- Kręć kluczem powoli i zawsze kontroluj wysokość dźwięku po ponownym szarpnięciu struny.
Od czego zacząć, żeby nie pomylić strun
Gitara klasyczna ma sześć strun. W standardowym stroju, licząc od najgrubszej, przypisane są do nich dźwięki E, A, D, G, H, E. Pierwsza i szósta struna mają tę samą nazwę, ale pierwsza brzmi znacznie wyżej.
| Numer struny | Nazwa w polskiej notacji | Nazwa spotykana w tunerach | Częstotliwość orientacyjna |
|---|---|---|---|
| 6, najgrubsza | E | E2 | 82,41 Hz |
| 5 | A | A2 | 110 Hz |
| 4 | D | D3 | 146,83 Hz |
| 3 | G | G3 | 196 Hz |
| 2 | H | B3 | 246,94 Hz |
| 1, najcieńsza | E | E4 | 329,63 Hz |
Różnica między polskim oznaczeniem H a angielskim B często wywołuje niepotrzebne zamieszanie. Jeżeli aplikacja pokazuje B przy drugiej strunie, nie oznacza to pomyłki. Tuner korzysta po prostu z międzynarodowego nazewnictwa.
Do strojenia przygotuj gitarę, tuner lub aplikację, a także spokojne miejsce bez głośnej muzyki w tle. W przypadku aplikacji telefon powinien znajdować się blisko otworu rezonansowego, ale tuner klipsowy zwykle działa pewniej, bo odczytuje drgania instrumentu, a nie wszystkie dźwięki z pomieszczenia.
Jak wybrać metodę strojenia
Najprościej użyć tunera chromatycznego. Szarpiesz pojedynczą strunę, sprawdzasz literę na ekranie i dokręcasz albo luzujesz klucz, aż wskaźnik znajdzie się na środku. Przy gitarze klasycznej ta metoda jest szczególnie wygodna, bo miękkie struny nylonowe nie zawsze dają początkującemu łatwy punkt odniesienia dla ucha.
| Metoda | Zalety | Ograniczenia | Dla kogo |
|---|---|---|---|
| Tuner klipsowy | Szybki, czytelny, odporny na hałas | Trzeba kupić osobne urządzenie | Dla każdego początkującego |
| Aplikacja w telefonie | Zawsze pod ręką, często bezpłatna | Hałas i mikrofon mogą zaburzać odczyt | Do ćwiczeń w domu |
| Strojenie na słuch | Rozwija słuch i nie wymaga elektroniki | Wymaga poprawnie nastrojonego dźwięku odniesienia | Dla osób, które chcą rozwijać muzykalność |
W tunerze ustaw standardową wysokość dźwięku, czyli A = 440 Hz. Większość urządzeń ma tę wartość już wybraną. Jeżeli przypadkowo zmienisz ją na 442 albo 432 Hz, gitara może wydawać się poprawnie nastrojona, ale nie będzie zestrojona ze standardowym podkładem, pianinem czy innym instrumentem.
Strojenie na słuch ma sens jako ćwiczenie, ale nie traktowałbym go jako jedynej metody na początku nauki. Najlepsze efekty daje połączenie obu sposobów: najpierw tuner, a potem krótka kontrola, czy akordy i interwały brzmią równo.
Strojenie gitary klasycznej krok po kroku
Trzymaj instrument tak, jak podczas gry. Szarp każdą strunę pojedynczo, mniej więcej w połowie odległości między otworem rezonansowym a mostkiem. Zbyt mocne uderzenie może chwilowo podnieść dźwięk, dlatego graj spokojnie i za każdym razem słuchaj jednego, wyraźnego tonu.
-
Zacznij od szóstej, najgrubszej struny. Tuner powinien rozpoznać dźwięk E. Jeżeli pokazuje inną literę, najpierw sprawdź, czy szarpiesz właściwą strunę.
-
Kręć kluczem małymi ruchami. Gdy dźwięk jest za niski, zwiększaj napięcie, a gdy jest za wysoki, delikatnie je zmniejszaj. Nie wykonuj dużych obrotów, bo trudniej wtedy ocenić reakcję nylonu.
-
Dostrój kolejno piątą strunę do A, czwartą do D, trzecią do G, drugą do H lub B oraz pierwszą do E.
-
Po nastrojeniu wszystkich strun wróć do początku i sprawdź je ponownie. Zmiana napięcia jednej struny lekko wpływa na całą gitarę, dlatego jedno przejście często nie wystarcza.
-
Zagraj kilka prostych akordów, na przykład C, G i Am. Jeżeli jeden z nich brzmi wyraźnie fałszywie, sprawdź każdą strunę jeszcze raz zamiast korygować tylko tę, która najbardziej zwraca uwagę.
W wielu tunerach wskaźnik przesuwa się w lewo i w prawo. Lewa strona zwykle oznacza dźwięk zbyt niski, prawa zbyt wysoki, ale warto sprawdzić oznaczenia konkretnego urządzenia. Najważniejsze jest nie położenie wskazówki samo w sobie, lecz zgodność litery oraz stabilne wskazanie środka.
Co zrobić, gdy tuner pokazuje złą literę
Jeżeli chcesz nastroić szóstą strunę do E, a ekran pokazuje A albo D, nie kręć od razu dalej. Możliwe, że struna jest mocno rozstrojona lub tuner wychwycił harmoniczny, czyli wyższy składnik brzmienia. Szarp strunę bliżej środka, wycisz pozostałe i reguluj powoli, aż pojawi się właściwa litera.
Nie próbuj podciągać bardzo luźnej struny do wysokiego dźwięku jednym długim ruchem. Bezpieczniej jest zbliżyć się do celu stopniowo, kontrolując wskazanie po każdym krótkim obrocie klucza.
Jak nastroić gitarę bez tunera
Do strojenia na słuch potrzebujesz jednego poprawnego dźwięku odniesienia. Może nim być dźwięk A z kamertonu, pianina albo nagrania, choć nagranie z głośnika bywa mniej dokładne. Gdy piąta struna brzmi prawidłowo, możesz dostroić pozostałe przez porównywanie dźwięków na sąsiednich strunach.
- Szósta struna: dźwięk na piątym progu powinien odpowiadać pustej piątej strunie.
- Piąta struna: dźwięk na piątym progu powinien odpowiadać pustej czwartej strunie.
- Czwarta struna: dźwięk na piątym progu powinien odpowiadać pustej trzeciej strunie.
- Trzecia struna: dźwięk na czwartym progu powinien odpowiadać pustej drugiej strunie.
- Druga struna: dźwięk na piątym progu powinien odpowiadać pustej pierwszej strunie.
Wyjątkiem jest przejście z trzeciej struny G do drugiej H. Tutaj używa się czwartego progu, a nie piątego. To właśnie ten moment najczęściej myli osoby, które zapamiętały ogólną zasadę bez poznania jej szczegółu.
Podczas porównywania dwóch dźwięków słuchaj falowania brzmienia. Jeżeli tony lekko „pulsują”, nie są jeszcze idealnie zgrane. Im szybciej pulsują, tym większa różnica wysokości. Gdy dźwięki zaczynają stapiać się w jeden stabilny ton, jesteś blisko właściwego ustawienia.
Dlaczego nylonowe struny szybko się rozstrajają
Gitara klasyczna reaguje na warunki w pomieszczeniu bardziej, niż wielu początkujących się spodziewa. Nowe struny nylonowe potrzebują czasu na ułożenie się, a po założeniu mogą wymagać strojenia nawet co kilka minut. To normalne i zwykle wyraźnie poprawia się po kilku sesjach.
Na wysokość dźwięku wpływają również temperatura, wilgotność, sposób założenia strun i stabilność kluczy. Nie zostawiaj instrumentu przy kaloryferze, w pełnym słońcu ani w samochodzie podczas mrozu. Nagłe zmiany temperatury mogą rozregulować strój, a w skrajnych sytuacjach zaszkodzić drewnu.
Przeczytaj również: Gitara elektryczna dla początkujących - Zacznij grać od dziś!
Kontrola po założeniu nowych strun
Po wymianie strun delikatnie pociągnij każdą z nich kilka razy prostopadle do podstrunnicy, z dala od mostka. Nie rób tego gwałtownie. Taki zabieg pomaga strunie szybciej się ułożyć, ale po nim trzeba ponownie dostroić cały instrument.
Sprawdź też, czy nylon jest prawidłowo owinięty na wałku klucza i czy nie ślizga się przy mostku. Jeżeli struna stale obniża dźwięk mimo poprawnego strojenia, problemem może być zbyt luźne nawinięcie albo niestabilny klucz, a nie błąd tunera.
Najczęstsze błędy podczas strojenia
Najczęściej początkujący stroją wszystkie struny od góry do dołu tylko raz. To działa przy bardzo stabilnych strunach, ale w gitarze klasycznej napięcia wzajemnie na siebie oddziałują. Po pierwszym przejściu zrób jeszcze jedną lub dwie krótkie rundy kontrolne.
- Strojenie kilku strun naraz utrudnia tunerowi rozpoznanie właściwego dźwięku.
- Zbyt mocne szarpanie powoduje chwilowe zawyżenie tonu.
- Kręcenie kluczem bez słuchania może doprowadzić do przypadkowego przekroczenia właściwej wysokości.
- Pomylenie pierwszej i szóstej struny kończy się próbą ustawienia niewłaściwej oktawy.
- Ignorowanie oznaczenia B lub H prowadzi do błędnej oceny drugiej struny.
- Strojenie przy głośnym otoczeniu zakłóca aplikacje korzystające z mikrofonu.
Jeśli nie wiesz, czy dźwięk jest za wysoki, czy za niski, poluzuj strunę odrobinę poniżej celu i dopiero wtedy powoli ją podciągnij. Taki sposób daje lepszą kontrolę niż kręcenie raz w jedną, raz w drugą stronę. Sam korzystam z tej zasady szczególnie przy cienkiej pierwszej strunie, gdzie mały ruch klucza potrafi zrobić dużą różnicę.
Jeżeli gitara po kilku minutach znów jest wyraźnie rozstrojona, sprawdź mostek, klucze i świeżość strun. Lekko rozjechany strój po grze jest normalny, ale ciągłe duże odchylenia mogą wskazywać na problem mechaniczny lub nieprawidłowo założone struny.
Dobry nawyk, który poprawia nie tylko strój
Poświęć na strojenie dwie lub trzy minuty przed każdą sesją. Tuner pomoże szybko ustawić instrument, a późniejsze porównywanie akordów i pustych strun zacznie rozwijać słuch. Dzięki temu z czasem zauważysz rozstrojenie, zanim jeszcze spojrzysz na ekran.
Na początku trzymaj się standardu E-A-D-G-H-E, bo właśnie w nim znajdziesz większość prostych ćwiczeń, akordów i materiałów do nauki. Inne stroje mają swoje zastosowania, ale nie warto zmieniać ich przypadkowo, gdy dopiero uczysz się podstaw i próbujesz zrozumieć układ dźwięków na gryfie.
Najważniejsza jest regularność i spokojna ręka. Poprawnie nastrojona gitara od razu ułatwia naukę akordów, rytmu oraz melodii, a krótkie codzienne strojenie szybko zamienia się w naturalny element gry.
